Hoofdlijnen toezicht

Dit artikel hoort bij: Jaarbericht 01

Nationale veiligheid

Luchtfoto treinstation - reizigers komen en gaan

Foto Riesjard Schropp

Een crisis of ramp kan de maatschappij ontwrichten en de nationale veiligheid in gevaar brengen. De overheid en vitale organisaties zetten zich in om zo goed mogelijk bestand te zijn tegen fysieke en sociale dreigingen. De afgelopen jaren heeft de Inspectie zich voornamelijk gericht op de activiteiten van de veiligheidsregio’s in het kader van de voorbereiding op rampen en crises, maar ook op het functioneren van afzonderlijke hulpverleningsdiensten.

Ontwikkeling veiligheidsregio’s

De Inspectie volgt de ontwikkeling van de veiligheidsregio’s al een aantal jaar. In dat kader zijn er op verschillende momenten periodieke beelden opgesteld. In 2010 verscheen de eerste Staat van de rampenbestrijding, dit was bij de inwerkingtreding van de Wet veiligheidsregio’s. De tweede Staat ging vooral in op de wijze waarop de wet en het bijbehorende besluit in de praktijk vorm kregen. In 2016 verscheen de derde Staat. Hierin blijkt dat de veiligheidsregio’s een duidelijke positieve ontwikkeling hebben doorgemaakt in een sterk veranderende omgeving. Gemeentelijke herindelingen, de regionalisering van de brandweer en de vorming van de nationale politie hebben deze ontwikkeling niet gehinderd.

De voorbereiding op rampen en incidenten in de plannen is doorgaans goed geregeld en de samenwerking met de (vitale) partners en gemeenten gaat steeds beter. Uit de Staat 2016 blijkt echter ook dat het operationeel presteren bij de aanpak van incidenten en bij oefeningen op verschillende punten nog voor verbetering vatbaar is. Ook de kwaliteitszorg is in de veiligheidsregio’s nog volop in ontwikkeling en behoeft nog verbetering.

Infographic Staat van de rampenbestrijding 2016 - Landelijk beeld
De Staat van de rampenbestrijding 2016 laat zien dat de veiligheidsregio’s in de afgelopen jaren een positieve ontwikkeling hebben doorgemaakt.

Bevindingen Staat van de rampenbestrijding 2016

Samenwerken

  • De veiligheidsregio’s zijn steeds beter voorbereid op rampen en crises, de samenwerking met de (vitale) partners en gemeenten is versterkt.

  • Het daadwerkelijk optreden, bij een echte calamiteit, stelt hoge eisen aan de uitvoering. Hier zijn nog een aantal verbeterpunten.

  • De interregionale samenwerking (blijkt ook uit incidentonderzoeken) dient te worden verbeterd.

Oefenen

  • De noodzaak blijft om grootschalig en multidisciplinair te oefenen; alleen dan komt de specifieke dynamiek, die nodig is bij de aanpak van een echte ramp of crisis aan bod.
  • Ook is het nodig om met de netwerkpartners, omliggende regio’s en buurlanden te blijven oefenen.

Kwaliteitszorg

  • Het is belangrijk dat de veiligheidsregio’s zelf meer zicht krijgen op de kwaliteit van de inzet en de eigen functionarissen.
  • Een ontwikkelstap is om te komen tot meer eenduidigheid in de wijze van evalueren van incidenten en oefeningen. Hiermee wordt het eigen en onderlinge lerend vermogen bevorderd.

Meldkamers

  • De zorgen die de Inspectie in het rapport ‘Meldkamers’ (2015) uitte zijn nog steeds actueel. Er zijn onder andere zorgen over de zwakkere meldkamers. Zeker aangezien deze als laatste worden meegenomen in de samenvoeging naar de Landelijke Meldkamer Organisatie. Er wordt niet of nauwelijks meer in deze meldkamers geïnvesteerd, waardoor er risico’s kunnen ontstaan voor de dienstverlening aan burgers.

Brandweer

Sinds 2011 zijn er veel veranderingen geweest bij de brandweer, de brandweer ging over naar de veiligheidsregio, er werd bezuinigd en er waren pilots met de voertuigbezetting. De Inspectie ontvangt regelmatig negatieve signalen over het optreden van de brandweer. Er worden in dat kader vaak zorgen geuit over het beschikbare aantal brandweermensen, de veiligheid bij de inzet van de brandweer, de opkomsttijden en de (variabele) voertuigbezetting. Dit was aanleiding om eind 2016 een onderzoek te starten naar de uitvoering van de brandweertaken.

Brandweer bezig een grote brand te blussen
Foto Hollandse Hoogte

In 2015 groeide in Houten een ogenschijnlijk simpele brand uit tot een zeer grote brand met aanzienlijke schade. Mede naar aanleiding van vragen vanuit het publiek heeft de Inspectie, op verzoek van de veiligheidsregio Utrecht, onderzoek gedaan naar de omstandigheden van de brand en het optreden van de brandweer. Een van de leerpunten uit het onderzoek was dat door de bouwkundige staat van het pand de brandweer verrast werd door een onvoorziene en onverwachte uitbreiding van de brand. Dit kan zowel voor brandweer als voor burgers tot gevaarlijke situaties leiden.

Uitslaande brand in Houten
Uitslaande brand in Houten (2015). (Foto Koen Laureij)

In het onderzoek naar de fatale brand aan de Kelders in Leeuwarden (2013) ging het om een vergelijkbare situatie. De vraag is of vergunningverlening, toezicht en handhaving wel goed geregeld  zijn. De Inspectie heeft het Platform Brandveiligheid nadrukkelijk gevraagd na te denken over mogelijke verbeteringen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties neemt het initiatief.