Foto Hans Molenaar

Het jeugddomein omvat de jeugdhulp, de jeugdbescherming en de jeugdreclassering. Het werkterrein van de Inspectie VenJ omvat de justitiële jeugdinrichtingen, de Raad voor de Kinderbescherming, Halt en de gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. Daarnaast spelen ook de politie en de reclassering vaak een rol in het jeugddomein. Zo is de politie bijvoorbeeld de organisatie die de meeste zorgmeldingen doet bij Veilig Thuis bij mogelijk huiselijk geweld en kindermishandeling.

Ontwikkelingen in het toezichtgebied

Gemeenten zijn sinds 1 januari 2015 verantwoordelijk voor de hulp, ondersteuning en bescherming van jeugdigen en gezinnen. Met de stelselwijziging is een grote dynamiek ontstaan in het gehele jeugddomein. De partijen in dit domein moeten elkaar opnieuw vinden. De instellingen waarmee jeugdigen via het strafrecht in aanraking komen, hebben hier allemaal op hun eigen manier mee te maken. De Inspectie richt zich in haar onderzoeken vaak op ketens en netwerken waarin afzonderlijke organisaties opereren.

De Inspectie richt zich op ketens en netwerken waarin afzonderlijke organisaties opereren. (Foto: Hans Moolenaar)
Cover Jaarwerkprogramma Landelijk Toezicht Jeugd 2017
Jaarwerkprogramma Landelijk Toezicht Jeugd 2017: Naar zichtbare kwaliteit in de jeugdhulp!

Onderzoeksthema's

Het toezicht op het jeugddomein vindt zoveel mogelijk integraal plaats. Er is daarom intensieve samenwerking met andere toezichthouders zoals de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie Gezondheidszorg. Zo worden de verplichte meldingen van calamiteiten en geweld gezamenlijk beoordeeld.

De thema’s die hieronder staan genoemd, zijn ook opgenomen in het Jaarwerkprogramma Jeugd 2017 van de gezamenlijke inspecties:

  • Kwaliteit van jeugdreclasseringstoezicht.
  • Kwaliteit van samenwerking Halt.
  • Toetsende taak Raad voor de Kinderbescherming op uitvoering jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen.
  • Verzwaarde problematiek justitiële jeugdinrichtingen en jeugdreclassering.
  • Opvang slachtoffers loverboys.

Kwaliteit van jeugdreclasseringstoezicht

De inspectie is eind 2016 een onderzoek gestart naar de  jeugdreclassering, dat doorloopt in 2017. Sinds de invoering van de Jeugdwet worden medewerkers breder ingezet dan voorheen. Zij worden ingezet voor zowel jeugdbescherming als jeugdreclassering. Er zijn signalen dat deze generalisatie van de taakuitvoering ertoe kan leiden dat er onvoldoende aandacht is voor het strafrechtelijk kader van de jeugdreclassering. Zoals het melden bij het Openbaar Ministerie als een jongere de opgelegde bijzondere voorwaarden overtreedt. De inspectie richt zich daarom specifiek op de vraag of er voldoende aandacht is voor het strafrechtelijk kader.

Kwaliteit van samenwerking Halt

Als vervolg op de doorlichting van Halt in de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland zijn de inspecties Veiligheid en Justitie en Jeugdzorg in 2016 een thematisch onderzoek gestart naar de wijze waarop Halt samenwerkt met ketenpartners, dat doorloopt naar 2017. Uit de doorlichting bleek dat de afdoening door Halt zelf in grote lijnen goed wordt uitgevoerd, maar dat de wijze waarop de Halt-zaken door de politie, het Openbaar Ministerie en/of de leerplichtambtenaren worden aangeleverd en de samenwerking met jeugdhulpaanbieders naar aanleiding van de Halt-afdoening aandachtspunten zijn.

De inspecties zijn een onderzoek gestart naar de wijze waarop Halt samenwerkt met ketenpartners. (Foto: Hans Moolenaar)

Toetsende taak Raad voor de Kinderbescherming op uitvoering jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen

De Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) heeft een toetsende taak op de jeugdbescherming en jeugdreclassering. De aanbieders van jeugdbescherming en jeugdreclassering voeren de  jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen uit. Zij moeten de RvdK hierover informeren door het aanleveren van rapportages. De RvdK toetst deze rapportages en houdt zicht op de uitvoering van de maatregelen. De Inspectie vindt het essentieel dat de RvdK bij de uitvoering van deze taak professioneel handelt en hierbij hoge kwaliteitsstandaarden hanteert. In 2017 onderzoekt de Inspectie de kwaliteit van de wijze waarop de RvdK deze toetsende taak uitvoert. Hierbij is ook de Inspectie Jeugdzorg betrokken.

Verzwaarde problematiek justitiële jeugdinrichtingen en jeugdreclassering

De gemiddelde leeftijd van gedetineerde jongeren stijgt. Een mogelijke verklaring hiervoor is de invoering van het adolescentenstrafrecht waardoor het mogelijk is jongvolwassenen tot 23 jaar te berechten in het jeugdstrafrecht. De problematiek die deze oudere jongeren met zich meedragen is veelal zwaarder dan van jongere gedetineerden. De vraag is in hoeverre de justitiële jeugdinrichtingen ook bij deze zwaardere problematiek een veilig en pedagogisch leefklimaat kunnen garanderen. Er zijn signalen dat er sprake is van meer agressie en geweld binnen de justitiële jeugdinrichtingen, zowel van jongeren naar personeel als tussen de jongeren onderling.

De Inspectie Veiligheid en Justitie onderzoekt, samen met de Inspectie Jeugdzorg, of deze problematiek ook speelt bij de jeugdreclassering. Als dit het geval is, dan verbreden zij het onderzoek naar de jeugdreclassering.

Opvang slachtoffers loverboys

In het onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg naar het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag (2015) lag de focus onder meer op het handelen met betrekking tot loverboyproblematiek. Hieruit bleek dat de meeste aanbieders wel eens te maken hebben gehad met een jongere die (mogelijk) slachtoffer van een loverboy was of dreigde te worden. Het is van belang dat aanbieders alert zijn op (signalen van) loverboyproblematiek. De Inspectie VenJ voert in samenwerking met de Inspectie Jeugdzorg een onderzoek uit bij een aantal jeugdhulpaanbieders, dat gespecialiseerde opvang en hulp biedt aan slachtoffers van loverboys.