Foto Robert Huiberts

De hoofdlijnen van de koers hebben niet alleen gevolgen voor wat de Inspectie inhoudelijk gaat doen, maar ook voor de manier waarop zij werkt. De Inspectie houdt effectief toezicht door in verbinding te staan met de omgeving, met een professionele en innovatieve organisatie, die alert en flexibel opereert.

De Inspectie staat in verbinding met de samenleving

De overheid beschikt over bevoegdheden waarmee zij diep in de samenleving kan ingrijpen. Dit geldt zeker in het domein van justitie en veiligheid. Treffende voorbeelden zijn het geweldsmonopolie van de politie en het uitvoeren van celstraffen en TBS-maatregelen. Bij dergelijke ingrijpende bevoegdheden past een stevig stelsel van ‘checks en balances’. De Inspectie JenV levert daar als toezichthouder een belangrijke bijdrage aan.

De Inspectie doet werk dat maatschappelijk actueel en relevant is en wil met het toezicht een betekenisvolle bijdrage leveren.

Zij zoekt actief naar signalen uit de samenleving over de taakuitvoering binnen het domein van justitie en veiligheid. Dit gebeurt op verschillende manieren: burgers en professionals kunnen zich via de website bij de Inspectie melden en de Inspectie investeert in contacten met (belangen)organisaties als de Nationale ombudsman, het College voor de Rechten van de Mens, Amnesty International, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Defence for Children. Ook zoekt zij actief verbinding met bijvoorbeeld slachtoffers en nabestaanden.

De Inspectie staat in verbinding met beleid en uitvoering

Het realiseren van de maatschappelijke opgaven waar Justitie en Veiligheid voor staat is een gezamenlijke taak. Daarom informeert de Inspectie partijen actief over lopend onderzoek en gesignaleerde risico’s. Ook bespreekt de Inspectie de conclusies van een onderzoek met degenen die verantwoordelijk zijn voor het onderwerp.

De Rechtspraak en het Openbaar Ministerie kunnen betrokken zijn bij onderzoek van de Inspectie. Vanwege de scheiding der machten spreekt het voor zich dat de Inspectie de rechtsprekende taken van deze organisaties niet onderzoekt. Indien strafrechtelijke aspecten een inspectieonderzoek raken, stemt de Inspectie dit zorgvuldig af met de Zittende Magistratuur of met het Openbaar Ministerie en met de procureur-generaal bij de Hoge Raad, die belast is met het toezicht op het Openbaar Ministerie.

Een interactief samenspel tussen beleid, uitvoering en toezicht is essentieel voor het realiseren van de opgaven waar Justitie en Veiligheid voor staat.

* Dit is ook een belangrijk onderdeel van het programma ‘JenV verandert’.

Wanneer de Inspectie wordt geïnformeerd over belangrijke beleidsontwikkelingen en ontwikkelingen in de uitvoering kan zij vroegtijdig bepalen wat de gevolgen voor toezicht zijn. En wanneer beleidsvoornemens en ontwerpen voor regelgeving in een vroeg stadium aan de Inspectie worden voorgelegd*, kan de Inspectie dan, in aansluiting op de aanwijzingen van de minister-president, een toets uitvoeren op handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid, en op eventuele gevolgen voor haar werkprogramma.

De Inspectie staat in verbinding met andere toezichthouders

Zoals eerder aangegeven werkt de Inspectie samen met andere toezichthouders, zoals de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in oprichting en het Agentschap Telecom. Op een aantal terreinen werkt zij in vaste samenwerkingsverbanden, zoals het Toezicht Sociaal Domein. Hierdoor kunnen de inspecties een meer integraal beeld opstellen. Zo wordt dubbel werk en onnodige onderzoeksdrukte voorkomen. De Inspectie zet zich de komende jaren in om, waar nodig, effectieve samenwerkingsafspraken aan te gaan.

Tevens is er afstemming met andere onderzoeksinstellingen, zoals de Onderzoeksraad voor Veiligheid en de Nationale ombudsman. Omdat de Inspectie een lerende organisatie wil zijn, wisselt zij actief ervaringen met andere toezichthouders uit.

Organisatie

Effectief toezicht houden vraagt om een goed toegeruste organisatie, die zowel robuust als wendbaar is. De koers is het best gediend met een bijpassende werkwijze en structuur. Door een projectmatige werkwijze en structuur is meer aandacht en ruimte voor de professional. Verantwoordelijkheden worden bij voorkeur laag in de organisatie belegd. Inspecteurs werken samen in projecten, waarin zij op basis van hun kennis, competenties en ontwikkelpotentieel participeren. Dit bevordert domeinoverstijgend werken, biedt mobiliteitsmogelijkheden en heeft een positief effect op de doorlooptijden van onderzoeken.

De laatste jaren heeft de Inspectie verschillende nieuwe taken gekregen. Mocht de Inspectie de komende jaren nieuwe taken krijgen, dan maakt zij vooraf inzichtelijk of deze taak binnen de bestaande capaciteit kan worden uitgevoerd. Indien dit niet het geval is, geeft de Inspectie aan wat daar het gevolg van is.

""
Werkterrein Inspectie Justitie en Veiligheid

Professionalisering

De medewerkers zijn het belangrijkste kapitaal van de Inspectie. De komende jaren investeert de Inspectie verder in hun kennis, maar vooral ook in hun competenties, onder andere door opleidingen. Dit gebeurt op individueel niveau en op het niveau van de organisatie, onder andere ondersteund door het (ook met dit doel versterkt) Kenniscentrum en Kwaliteitscentrum.

""
Pixabay.com

Op organisatieniveau wordt het bestaande strategisch personeelsplan herzien en waar nodig aangescherpt. Op basis daarvan kan de Inspectie de komende jaren gerichter werven op ontbrekende, maar gewenste competenties en kennis. In dat licht wordt ook het opleidingsprogramma vernieuwd en investeert de Inspectie intensief in haar medewerkers.

""
Foto Nederlands Forensisch Instituut

Investeren in innovatie

Zoals in het Regeerakkoord is aangegeven, is het voor een weerbare rechtsstaat belangrijk om mee te gaan met ontwikkelingen in de samenleving en de technologie. Vanuit de technologie bieden Big data en data-analyse ongekende mogelijkheden. De komende tijd zullen ook binnen het domein van justitie en veiligheid alleen maar meer data beschikbaar komen. De Inspectie zoekt mede daarom actief de verbinding met de wetenschap. Zo sluit zij aan op en gebruikt waar mogelijk initiatieven op het gebied van big data en data-analyse. Om trends en risico’s te zien en thematische en incidentonderzoeken van een bredere context te voorzien. Maar ook om de onderzoeksmethoden van de Inspectie up-to-date te houden en om beter inzicht te krijgen in de effectiviteit van haar werkzaamheden.

Daarnaast vereisen nieuwe toezichtvelden kennisopbouw en ontwikkelen van specifieke deskundigheid. Bij de vormgeving van toezicht worden externe partijen zoals onderzoeksinstituten en onderwijsinstellingen betrokken.

Communicatie

De Inspectie zal de geschetste werkwijze en het voorgenomen programma zowel binnen het departement als in de betrokken maatschappelijke sectoren actief onder de aandacht brengen. De toezichttaak is naast beleid en uitvoering voor het ministerie van Justitie en Veiligheid essentieel voor een goede invulling van de maatschappelijke opdracht. Alle betrokkenen zullen daarom actief worden geïnformeerd.